Kredyt ze zmiennym oprocentowaniem spłaca w Polsce wiele gospodarstw domowych, a jego koszt zmienia się niezależnie od woli kredytobiorców. Miesięczne obciążenie potrafi urosnąć o kilkaset, a w części przypadków nawet o kilka tysięcy złotych miesięcznie – bez aneksu, bez nowych podpisów, bez pytania o zgodę. Bank przysyła jedynie zawiadomienie o zmianie harmonogramu, a z konta zaczyna znikać wyraźnie większa kwota.
Jeśli masz kredyt hipoteczny ze zmiennym oprocentowaniem, a rata wzrosła, warto przyjrzeć się umowie oraz dokumentom otrzymanym przed zawarciem umowy.
Marża banku i wskaźnik referencyjny – z czego składa się oprocentowanie kredytu hipotecznego
Stopa procentowa w kredycie hipotecznym ze zmiennym oprocentowaniem ma dwa składniki:
- marżę banku, ustaloną przez bank przy podpisaniu dokumentów i najczęściej niezmienną przez cały okres spłaty;
- stawki wskaźnika referencyjnego WIBOR z odpowiednim tenorem, najczęściej 3M albo 6M.
Ich suma daje oprocentowanie, przy którego zastosowaniu od kwoty pozostałego salda zadłużenia wyliczana jest wysokość rat. Wzrost WIBOR 3M o jeden punkt procentowy przy zobowiązaniu rzędu 400 000 zł spowoduje wzrost raty o kilkaset złotych różnicy miesięcznie, co z kolei w skali trzydziestu lat będzie wynosiło dziesiątki tysięcy złotych.
Marża to jedyny element oprocentowania, który konsument może negocjować. Wysokość stawki WIBOR powinna ulegać zmianie cyklicznie zgodnie z opisem przedstawionym w umowie przy uwzględnieniu średniej z notowań WIBOR za dany okres lub notowania z określonego dnia.
Bank zmienił wysokość rat kredytu bez Twojej zgody – czy mógł to zrobić?
Bank może podnieść ratę Twojego kredytu hipotecznego bez pytania o zgodę, jeżeli umowa przewiduje oprocentowanie zmienne oraz jednoznacznie określa warunki jego zmiany. Wzrost oprocentowania jest wtedy wykonaniem tego, co strony już podpisały, więc aneks nie jest do niej potrzebny.
Zmiana raty bez aneksu wynika z konstrukcji zmiennej stopy procentowej i sama w sobie nie jest wadą umowy. Wadliwy może być natomiast sposób, w jaki bank opisał warunki zmiany oprocentowania (np. w sposób nieweryfikowalny, nietransparentny, dopuszczający różne interpretacje), a nadto brak lub niewłaściwe opisanie ekonomicznych skutków zmiany oprocentowania.
Od tego trzeba odróżnić sytuację zmiany innych postanowień umowy poprzez zawarcie aneksu.
Jak zmiana wysokości WIBOR wpływa na ratę kredytu – przykład na liczbach
Skalę najlepiej pokazać na przykładzie. Wyobraź sobie kredyt na kwotę 400 000 zł, zaciągnięty na 30 lat, z marżą banku 2,3% i ratami równymi.
W 2021 r. notowanie wskaźnika WIBOR 3M wynosiło ok. 0,2%. Oprocentowanie wyniosło zatem łącznie 2,5% = przy tym oprocentowaniu miesięczna rata kredytu wyniosła ok. 1 580 zł. Na przełomie 2022 i 2023 r. wskaźnik WIBOR 3M przekroczył 7%, stopa oprocentowania wzrosła do ok. 9,3%, a rata do ok. 3 320 zł miesięcznie. Różnica przekraczała 1 700 zł, czyli ponad 20 000 zł w skali roku. Przy dzisiejszym poziomie notowań wskaźnika WIBOR 3M to samo zobowiązanie „kosztuje” już ok. 2 550 zł miesięcznie – niżej niż w szczycie, ale wciąż o blisko tysiąc złotych powyżej punktu wyjścia.
Różnica widoczna jest także w całkowitym koszcie kredytu. Przy niskim poziomie wskaźnika WIBOR suma spłat przez 30 lat wynosiłaby ok. 569 000 zł, przy wysokim może sięgnąć nawet 1 195 000 zł.
Jak to możliwe, że zostajesz z kredytem, którego spłata nagle zrobiła się wyjątkowo trudna? Zdolność do spłaty badana była przy poziomie z dnia złożenia wniosku, a nie przy wariancie podwyższonym. Ryzyko wpisane w kontrakt bywało więc większe niż to, które wynikało z przedstawionych kalkulacji.
Chcesz sprawdzić, ile wynosiłaby wysokość Twojej raty bez WIBOR-u? Sprawdź nasz kalkulator WIBOR.
Kiedy warto sprawdzić umowę kredytu hipotecznego opartą na WIBOR?
Sam wzrost miesięcznej wpłaty nie wystarczy, żeby podważyć warunki kredytu. Liczy się to, czego zabrakło w umowie kredytu lub w dokumentach wręczonych przy jej podpisaniu.
Do analizy przyda Ci się komplet dokumentów: umowa kredytowa z załącznikami w tym, regulamin z dnia jej zawarcia – jeśli taki obowiązywał zgodnie z umową. Im pełniejsza dokumentacja, tym precyzyjniejsza ocena sprawy.
Dlaczego w sprawach o WIBOR warto skorzystać z pomocy prawnej kancelarii?
Od ponad 10 lat prowadzimy sprawy przeciwko bankom i firmom pożyczkowym. Przesłane zapytania, dokumenty kończymy konkretną analizą i odpowiedzią.
Skontaktuj się z nami i skorzystaj z bezpłatnej analizy umowy kredytowej – sprawdzimy dokumenty i ocenimy możliwe kierunki działania. Formularz kontaktowy znajduje się na stronie naszej kancelarii.
Najczęściej zadawane pytania o WIBOR i wysokość rat kredytu
Czy bank może podnieść ratę bez zgody konsumenta?
Tak, jeżeli przewiduje ją treść kontraktu. Instytucja stosuje wtedy mechanizm zapisany w dokumencie i nie potrzebuje odrębnej zgody ani aneksu.
Czy spadek WIBOR automatycznie obniża ratę?
Nie od razu. Nawet jeśli WIBOR spadnie w danym tygodniu, bank stosuje notowanie z dnia rewizji wskazanego w umowie kredytu, więc efekt obniżki widoczny jest dopiero w kolejnym okresie rozliczeniowym.
Czy można kwestionować kontrakt, skoro obciążenie wzrosło zgodnie z jego treścią?
Tak. Przedmiotem oceny nie jest sam wzrost, lecz umowa kredytu załączniki, dokumenty poprzedzające jej zawarcie.
Co stanie się z kredytem po zastąpieniu WIBOR nowym wskaźnikiem?
Zmiana wskaźnika będzie wpływała na stopę oprocentowania kredytu. Wprowadzenie nowego wskaźnika nie pozbawi kredytobiorcy roszczeń przysługujących wobec banku – postanowienia umowne oceniamy na moment jej zawarcia.
Artykuł sponsorowany
