Tomasz Raczek - polski krytyk filmowy, teatrolog, publicysta oraz autor programów telewizyjnych i radiowych gościł w piątek (12.06) w auli Państwowej Szkoły Muzycznej I i II Stopnia w Suwałkach, gdzie mówił dużo o Andrzeju Wajdzie i jego twórczości.
Biblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej w Suwałkach zorganizowała dziś spotkanie z krytykiem filmowym Tomaszem Raczkiem w ramach obchodów Roku Andrzeja Wajdy w Suwałkach. Spotkanie przy pełnej sali w Państwowej Szkole Muzycznej było próbą spojrzenia na twórczość Andrzeja Wajdy z dzisiejszej perspektywy. Rozmawiano nie tylko o filmach i ich miejscu w historii kina, ale także o tym, czy Wajda nadal pozostaje ważnym przewodnikiem po polskiej rzeczywistości i co współczesnemu widzowi ma dziś do powiedzenia kino jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów.
Tomasz Raczek opowiadał między innymi o swoim osobistym stosunku do Andrzeja Wajdy, którego twórczość miała duży wpływ na jego wybór drogi zawodowej i sposób myślenia o kulturze. Podkreślał przede wszystkim wrażliwość reżysera oraz jego dojrzały patriotyzm, polegający nie tylko na dumie z własnej historii, ale także na odwadze dostrzegania narodowych słabości i problemów.
– Andrzej Wajda był mi osobą bardzo bliską. W pewnym momencie poznałem go osobiście i mieliśmy zarówno bardzo miłe chwile podczas rozmów, jak i momenty bardziej szorstkie. Pisałem recenzje, a ponieważ przez całe życie starałem się być uczciwy, czasami wychwalałem go pod niebiosa, a czasami krytykowałem, bo przecież nie wszystko było idealne. Co ciekawe, pan Andrzej nigdy się za to nie obrażał. Natomiast pani Krystyna Zachwatowicz już tak. To pokazuje, jak bardzo się o jej opinię troszczył i jak bardzo się z nią liczył. Kiedy prowadziłem z nim rozmowy, a pani Krystyna siedziała w pierwszym rzędzie, to co jakiś czas zwracał się do niej: „Krysiu, prawda? Dobrze mówię?”. A ona odpowiadała: „Dobrze, ale zapomniałeś jeszcze o czymś”. Było w tym coś niezwykle rozczulającego.
To, co pokochałem w nim już w młodości, to z jednej strony ogromna wrażliwość, którą potrafiłem dostrzec już wtedy. Z drugiej strony, z biegiem lat coraz bardziej uświadamiałem sobie jeszcze jedną jego cechę, a jednocześnie dostrzegałem jej brak u wielu innych ludzi. Państwo zapewne pamiętają, że szczególnie na przełomie XIX i XX wieku, zwłaszcza w Krakowie, często spotykano się z pewnym rodzajem ostentacyjnego patriotyzmu. Było to manifestowanie patriotycznych uczuć, za którym nie zawsze szły konkretne działania. Patriotyzm stawał się czasem bardziej celebracją, dekoracją czy demonstracją niż rzeczywistą postawą. Gdyby przełożyć to na współczesne realia, można by wskazać choćby naklejki na samochodach z napisem „Pamiętamy” albo symbolem Polski Walczącej. To oczywiście pewne uproszczenie, ale bywa, że takie symbole funkcjonują bardziej jako znak rozpoznawczy niż wyraz głębokiej refleksji historycznej. Gdyby porozmawiać z niektórymi ich właścicielami, mogłoby się okazać, że wiedza o tym, co naprawdę oznaczają te symbole i z jakimi wydarzeniami są związane, nie zawsze jest pełna. Andrzej Wajda był całkowicie wolny od takiego podejścia. To, co ja nazywam prawdziwym patriotyzmem, polega również na umiejętności dostrzegania własnych słabości, a nie wyłącznie na podkreślaniu własnych zalet i powodów do dumy. Wajda potrafił to robić. Realizował tę postawę na różne sposoby. Nieco inaczej wyrażał ją w teatrze, a nieco inaczej w filmie. Obie te dziedziny były dla mnie niezwykle ważne i obie wiele mnie nauczyły. Miał w sobie wiele cech, które odnajduję także u Stanisława Wyspiańskiego. Nie jest przypadkiem, że właśnie dzieła Wyspiańskiego potrafił interpretować i wystawiać w sposób tak wybitny i tak przekonujący.
Tomasz Raczek – teatrolog (absolwent wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie), krytyk filmowy, popularyzator kinoterapii, autor audycji RACZEK MOVIE w Radiu Nowy Świat oraz youtuber – założyciel kanału EKRAN TOMASZA RACZKA (ponad 137 tys. subskrypcji). Wydawca (Instytut Wydawniczy Latarnik) oraz autor kilkunastu książek o filmie i telewizji, w tym m.in.: „Kinopassana, czyli sztuka oglądania filmów", „Perła z lamusem" i „Ekran w proszku".
