Festiwal Filmowy z udziałem Janusza Gajosa i Allana Starskiego, spotkanie z krytykiem filmowym Tomaszem Raczkiem, a także plenerowe pokazy filmowe, wystawa i konferencja naukowa - rok 2026 w Suwałkach będzie stał pod znakiem wydarzeń związanych z 100. rocznicą urodzin Andrzeja Wajdy.
6. marca 2026 roku przypadają 100. urodziny Andrzeja Wajdy. Wybitny reżyser, laureat Oscara za całokształt twórczości, urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach. Jego filmy – m.in. „Kanał”, „Popiół i diament”, „Człowiek z marmuru” czy „Katyń” – na stałe zapisały się w historii polskiego i światowego kina. Decyzją Senatu RP oraz Rady Miejskiej w Suwałkach, rok 2026 został ogłoszony Rokiem Andrzeja Wajdy. W związku z tym dziś w Suwalskim Ośrodku Kultury odbyła się konferencja prasowa, podczas której zaprezentowany został bogaty program wydarzeń kulturalnych, naukowych i edukacyjnych, które będą realizowane przez cały bieżący rok. Z mediami spotkali się Roman Rynkowski – zastępca prezydenta Suwałk, Maria Kołodziejska – dyrektor Biblioteki Publicznej w Suwałkach, Ignacy Ołów – dyrektor Suwalskiego Ośrodka Kultury i Wiesław Kapla – zastępca dyrektora Muzeum Okręgowego w Suwałkach.
- Szanowni Państwo, dziś rozpoczynamy obchody Roku Andrzeja Wajdy w Suwałkach. W naszym mieście nie mogło zabraknąć szczególnej inauguracji tego jubileuszu, ponieważ obchodzimy setną rocznicę urodzin wybitnego reżysera i suwałczanina. Przypomnę, że decyzję o ustanowieniu Roku Andrzeja Wajdy podjął Senat Rzeczypospolitej Polskiej. W tym roku przypada nie tylko setna rocznica jego urodzin, ale również dziesiąta rocznica śmierci artysty. Dodatkowo Rada Miejska w Suwałkach przyjęła specjalną uchwałę ustanawiającą Rok Andrzeja Wajdy także w naszym mieście. Warto przypomnieć, że Andrzej Wajda był honorowym obywatelem Suwałk oraz laureatem Honorowej Nagrody Prezydenta Miasta „Włócznia Jaćwingów”. Był także jednym z najwybitniejszych reżyserów w historii kina europejskiego i światowego. Otrzymał honorowego Oscara za całokształt twórczości, był pedagogiem, współtwórcą Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie, a także działaczem społecznym i politycznym. Chcemy, aby wydarzenia organizowane w tym roku w Suwałkach przybliżały różne obszary działalności Andrzeja Wajdy. Będą to zarówno inicjatywy związane z jego twórczością filmową, jak i wydarzenia przypominające jego działalność społeczną oraz publiczną. Twórczość Andrzeja Wajdy prowokuje do wielu pytań i refleksji. Mamy nadzieję, że przynajmniej część odpowiedzi uczestnicy znajdą podczas wydarzeń organizowanych w naszym mieście - mówił na wstępie Roman Rynkowski.
Pierwsze wydarzenie związane z obchodami Roku Andrzeja Wajdy ma miejsce już dziś w Suwalskim Ośrodku Kultury, gdzie odbędzie się koncert Suwalskiej Orkiestry Kameralnej pod dyrekcją Kazimierza Dąbrowskiego z muzyką z filmów Andrzeja Wajdy. W programie znajdą się utwory skomponowane między innymi przez Wojciecha Kilara oraz Krzysztofa Komedę – twórców, którzy współpracowali przy realizacji wielu filmów reżysera. Na scenie Suwalskiego Ośrodka Kultury wystąpi również znakomity aktor Mirosław Baka. Zaprezentuje on interpretację fragmentów notesów Andrzeja Wajdy oraz książki „Wajda. Kronika wypadków filmowych” Bartosza Michalaka.
27 marca w Muzeum Okręgowym w Suwałkach odbędzie się wernisaż wystawy „To wszystko da się zrealizować. Krystyna Zachwatowicz-Wajda i Andrzej Wajda”. Wystawa została przygotowana z okazji 30-lecia powstania Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Ekspozycja będzie hołdem dla jej fundatorów – Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz-Wajdy. Przedstawi ich życie i twórczość poprzez fotografie, dokumenty oraz fragmenty filmowe. Część wystawy poświęcona będzie fascynacji artysty kulturą japońską oraz historii powstania muzeum. Wystawa będzie prezentowana do 30 czerwca. Uzupełni ją plenerowa ekspozycja na ogrodzeniu Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, pokazująca najważniejsze wydarzenia z życia reżysera związane z Suwałkami i regionem.
19 maja planowana jest także konferencja naukowa poświęcona działalności publicznej Andrzeja Wajdy. Towarzyszyć jej będzie wystawa archiwaliów związanych z reżyserem.
Biblioteka Publiczna w Suwałkach rozpoczęła obchody Roku Wajdy publikacją specjalnego dodatku w „Dwutygodniku Suwalskim”. Zawiera on fotografie oraz przypomnienie związków Andrzeja Wajdy z Suwałkami. W planach jest również spotkania autorskie. Jednym z gości będzie znany krytyk filmowy Tomasz Raczek, który opowie o twórczości Andrzeja Wajdy i jej znaczeniu dla polskiego kina. Organizowane będą także projekcje filmowe oraz zajęcia edukacyjne dla młodzieży i osób z niepełnosprawnościami. Jesienią Biblioteka planuje większą wystawę poświęconą relacjom Andrzeja Wajdy z Muzeum Manggha.
Jednym z elementów obchodów będzie letnie kino plenerowe na suwalskich bulwarach. 15 czerwca zostanie pokazany film „Niewinni czarodzieje” w reżyserii Andrzeja Wajdy. W kolejnych miesiącach odbędą się kolejne projekcje oraz wydarzenia związane z twórczością reżysera.
Kulminacją obchodów będzie festiwal filmowy „Wajda na Nowo”. W tym roku wydarzenie potrwa cztery dni – od 20 do 23 sierpnia. Wśród zaproszonych gości znajdą się między innymi Janusz Gajos, Wojciech Marczewski oraz wybitny scenograf Allan Starski. Festiwal otrzymał dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz wsparcie sponsorskie. Program festiwalu obejmie pokazy filmów, spotkania z twórcami, wystawy oraz wydarzenia towarzyszące.
